İçindekiler
Triküspit Kapak ve Görevi
Kalp, sağ ve sol olmak üzere iki ana pompa sisteminden oluşur. Triküspit kapak, sağ kulakçık (atrium) ile sağ karıncık (ventrikül) arasında yer alan, adından da anlaşılacağı üzere üç yaprakçıklı (anterior, posterior, septal) bir kapaktır. Görevi, sağ kulakçığa gelen kirli kanın sağ karıncığa geçişine izin vermek ve karıncık kasıldığında kanın geriye kaçmasını engelleyerek akciğer atardamarına yönlenmesini sağlamaktır.
Triküspit Kapak Hastalıklarının Nedenleri
Doğuştan Gelen (Konjenital) Hastalıklar
- Ebstein Anomalisi: Triküspit kapak hastalıkları içinde en bilinen doğumsal sorundur. Kapak yaprakçıkları normal yerinden daha aşağıya (karıncığın içine doğru) yapışmıştır. Bu durum, sağ karıncığın bir kısmının kulakçık gibi davranmasına ve işlevsizleşmesine neden olur. Hafif formları yetişkinliğe kadar belirti vermeyebilir.
- Triküspit Atrezisi: Kapağın hiç oluşmaması durumudur. Doğumdan hemen sonra acil cerrahi gerektirir.
Sonradan Gelişen (Edinsel) Nedenler
- Sol Kalp Hastalıkları: En sık görülen nedendir. Mitral kapak hastalığı veya ciddi sol kalp yetmezliği, akciğer basıncını artırır, sağ kalbi zorlar, sağ karıncığı genişletir ve kapak halkası genişleyerek kapak kapanamaz hale gelir.
- Kalp Pili (Pacemaker) Kabloları: Sağ kalpten geçen kablolar kapak yaprakçıklarını sıkıştırabilir veya zedeleyerek yetmezliğe yol açabilir.
- Endokardit: Özellikle damar içi ilaç bağımlılarında bakteriler triküspit kapağa yerleşebilir.
- Romatizmal Hastalık: İleri vakalarda triküspit kapağı da etkileyerek darlığa yol açabilir.
Darlık ve Yetmezlik Arasındaki Fark
Triküspit Yetmezliği (Regürjitasyon)
En yaygın formdur. Kapak tam kapanamaz, kan sağ karıncık yerine sağ kulakçığa geri kaçar. Boyun damarlarında ve karaciğerde basınç artışına neden olur.
Triküspit Darlığı (Stenoz)
Daha nadirdir, genellikle romatizmal kökenlidir. Kapak tam açılamaz ve kanın karıncığa geçişi zorlaşır.
Vücudun Verdiği Sinyaller
- Bacaklarda Ödem: Özellikle ayak bileklerinde çukur bırakan şişlikler oluşur.
- Karında Şişlik (Asit): Karın boşluğunda sıvı birikmesi; iştahsızlık ve dolgunluk hissi yaşanır.
- Karaciğer Büyümesi: Kanın karaciğerde göllenmesi sonucu sağ kaburga altında ağrı ve hassasiyet oluşur. Uzun vadede “kardiyak siroz” gelişebilir.
- Boyun Damarlarında Belirginleşme: Sağ kulakçıktaki basınç artışı boyun toplardamarlarının gözle görülür şekilde şişmesine neden olur.
- Halsizlik ve Çabuk Yorulma: Kalbin kan pompalama kapasitesi düştüğü için görülür.
Tanı Yöntemleri
- Ekokardiyografi (EKO): Tanının altın standardıdır. Kapağın yapısı, yetmezliğin derecesi ve sağ karıncık fonksiyonları değerlendirilir.
- Transözofageal EKO (TEE): Kapak çok daha detaylı görüntülenir, özellikle ameliyat planlamasında şarttır.
- Kardiyak MR: Sağ karıncığın hacmini ve fonksiyonlarını en iyi gösteren yöntemdir. Ebstein anomalisi gibi doğumsal durumlarda yol göstericidir.
Tedavi Seçenekleri
İlaç Tedavisi
Diüretikler ödemi ve karındaki şişliği azaltır. Ancak mekanik kapak bozukluğunu düzeltemez.
Ring Annüloplasti (Tamir)
Genişlemiş kapak halkasına sentetik bir halka (ring) dikilerek kapak çapı daraltılır. Eş zamanlı mitral ameliyatında sıklıkla uygulanır.
TriClip
Kasıktan kateter ile yapılan, kapak yaprakçıklarının uç uca tutturulduğu modern girişimsel yöntem.
Kapak tamir edilemeyecek kadar hasarlıysa (Ebstein veya ciddi endokardit) değiştirilir. Sağ kalpte pıhtı riski yüksek olduğu için mekanik kapak yerine biyolojik kapaklar tercih edilir.
Neden Tedavi Edilmelidir?
Triküspit yetmezliği hafife alınmamalıdır. Uzun süre tedavi edilmeyen ciddi kaçaklar:
Sık Sorulan Sorular
Randevu Almak İçin
Prof. Dr. Selim İsbir — Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi
