Varis Nasıl Oluşur? (Kapakçık Sorunu)
Toplardamarların görevi, vücuttaki kirli kanı yerçekimine karşı yukarıya, yani kalbe taşımaktır. Bu zorlu görevi yaparken, damar içinde kanın geri kaçmasını önleyen “tek yönlü kapakçıklar” (check-valf) bulunur.
Genetik yatkınlık, yaş veya mesleki nedenlerle bu kapakçıklar bozulduğunda, kan yukarı çıkamaz ve aşağıda göllenmeye başlar. Artan basınçla damar duvarı genişler, kıvrılır ve cilt yüzeyine taşar. İşte bu duruma varis denir.
Varis Çeşitleri: Kılcaldan Kalına
Varisler büyüklüklerine ve yerleşimlerine göre üç gruba ayrılır:
- Kılcal Varisler (Telenjiektazi): 1 mm’den ince, örümcek ağına benzeyen kırmızı-mor damarlardır. Genellikle estetik sorun yaratırlar, ağrı yapmazlar.
- Orta Boy Varisler (Retiküler): Ciltten hafif kabarık, 2-4 mm çapında, yeşil-mavi renkli damarlardır. Diz arkasında sık görülür.
- Büyük Varisler (Tronküler): Parmak kalınlığında, ciltten dışarı taşmış, kıvrımlı “pakeler” halindeki damarlardır. Asıl tedavi gerektiren, yetmezlik kaynaklı varislerdir.
Neden Olur? Risk Faktörleri
- Genetik: Anne veya babada varis varsa, çocukta görülme ihtimali %70-80’dir.
- Meslek: Öğretmenler, cerrahlar, kuaförler, garsonlar gibi uzun süre sabit ayakta duranlar veya masa başı çalışanlar risk altındadır.
- Gebelik: Hormonal değişimler ve artan kan hacmi damarları genişletir.
- Obezite: Aşırı kilo karın içi basıncı artırarak bacaklardan kanın dönüşünü zorlaştırır.
- Sıcak: Hamam, sauna, kaplıca gibi sıcak ortamlar damarları genişleterek şikayetleri artırır.
Bacaklardaki Gizli Sinyaller: Belirtiler
Varis sadece görüntü bozukluğu değildir. Gün içinde artan şu şikayetler tipiktir:
- Akşama doğru artan bacak ağrısı ve ağırlık hissi.
- Ayak bileklerinde şişlik (ödem) ve çorap izi kalması.
- Gece giren bacak krampları.
- Bacaklarda kaşıntı ve yanma hissi.
- Huzursuz bacak sendromu benzeri bacakları hareket ettirme isteği.
İleri Evre: Tedavi edilmezse ayak bileği çevresinde renk koyulaşması (esmerleşme) ve iyileşmeyen yaralar (venöz ülser) oluşabilir.
Tanı Yöntemleri: Doppler Ultrason
Gözle muayene yeterli değildir. “Buzdağının görünmeyen yüzü” olan ana damar yetmezliğini tespit etmek için Ayakta Renkli Doppler Ultrasonografi çekilmelidir. Bu tetkik, hangi damarda kaçak olduğunu, kaçağın derecesini ve damar çapını milimetrik olarak gösterir. Tedavi haritası buna göre çizilir.
Güncel Tedavi Yöntemleri
Eskiden yapılan ağrılı ve dikişli ameliyatlar artık yerini modern yöntemlere bırakmıştır. Amaç, bozuk olan damarı vücut dışına çıkarmak değil, olduğu yerde kapatarak iptal etmektir.
1. Lazer ve Radyofrekans (EVLA/EVRF)
Damar içine ince bir kateterle girilir. Lazer veya Radyofrekans enerjisi ile damar duvarı ısıtılarak yakılır ve damarın büzüşüp kapanması sağlanır. Genel anestezi gerektirmez, hasta aynı gün yürüyerek evine döner.
2. Biyolojik Yapıştırıcı (Zamk) Yöntemi
En yeni yöntemlerden biridir (VenaBlock vb.). Damar içine doku yapıştırıcısı (siyanoakrilat) sıkılarak damarın anında yapışması sağlanır. Isı kullanılmadığı için anesteziye gerek yoktur, işlem sonrası varis çorabı giyme zorunluluğu bulunmaz.
3. Köpük ve İğne Tedavisi (Skleroterapi)
Daha ince ve orta boy varisler için kullanılır. Damar içine büzüştürücü bir ilaç (sıvı veya köpük formunda) enjekte edilir. Damar zamanla vücut tarafından emilerek yok olur. Estetik sonuçları çok iyidir.
4. Cerrahi (Stripping)
Damar çapının çok aşırı geniş olduğu veya modern yöntemlerin uygulanamadığı nadir durumlarda klasik ameliyatla damarın çıkarılması gerekebilir.
Varisten Korunma Yolları
- Sabit ayakta durmayın veya sabit oturmayın; her saat başı parmak ucunda yükselip alçalarak “pedal hareketi” yapın.
- Akşamları bacaklarınızı kalp seviyesinden yukarı kaldırarak 15-20 dakika dinlendirin.
- Sıcaktan kaçının; duşun sonunda bacaklarınıza soğuk su tutun.
- Yüzme ve yürüyüş gibi bacak kaslarını çalıştıran sporlar yapın.
Varis Hakkında Merak Ettikleriniz mi Var?
Varis tedavisi, iyileşme süreci, risk faktörleri ve aklınıza takılan diğer tüm soruların detaylı yanıtları için hazırladığımız özel sayfayı inceleyebilirsiniz.
