Aort Hastalıkları, Kalp Hastalıkları, Kalp ve Damar Hastalıkları

Arkus Aort Anevrizması: Belirtiler ve Cerrahi Tedavi Yöntemleri

Arkus aort anevrizması, kalpten çıkan ana damarın baston sapı gibi kıvrıldığı ve beyni besleyen hayati damarların ayrıldığı bölgede meydana gelen ciddi bir genişlemedir. Kalp cerrahisinde “Kuzey Kutbu” olarak nitelendirilebilecek bu bölge; hem cerrahi ulaşımın zorluğu hem de beyin korumasının hayati önemi nedeniyle tedavisi en üst düzey uzmanlık gerektiren alanlardan biridir. Prof. Dr. Selim İsbir tarafından hazırlanan bu yazıda; ses kısıklığı gibi ilginç belirtilerden açık cerrahiye, modern Hibrid ve Frozen Elephant Trunk yöntemlerine kadar tüm detayları bulabilirsiniz.

Hayati Kavşak: Arkus Aort Neresidir?

Aort damarı kalpten yukarı doğru çıkar (Asendan Aort), boyun kökünde bir yay çizer (Arkus Aort) ve sırttan aşağıya doğru iner (Desendan Aort). Arkus, yani “kemer” bölgesi, vücudun en stratejik kavşağıdır çünkü buradan üç ana damar çıkar:

Brakiyosefalik Arter: Sağ kola ve beynin sağ tarafına kan taşır.
Sol Karotis Arter: Beynin sol tarafını besleyen ana şah damarıdır.
Sol Subklavyen Arter: Sol kola kan taşır.

Neden Kritik?Bu bölgedeki bir anevrizma, sadece patlama riski taşımaz; aynı zamanda pıhtı atması veya bası yoluyla doğrudan beyin fonksiyonlarını tehdit edebilir.

Neden Oluşur? Risk Faktörleri

Ateroskleroz: İleri yaş, sigara kullanımı ve yüksek kolesterole bağlı plak birikimi yapıyı bozar.
Kronik Hipertansiyon: Kontrolsüz yüksek tansiyon, aort duvarına sürekli darbe vurarak genişlemesine neden olur.
Aort Diseksiyonu Geçmişi: Daha önce Tip A diseksiyon geçirmiş hastalarda ameliyat edilen bölgenin devamında zamanla genişleme (rezidüel diseksiyon anevrizması) görülebilir.
Genetik Hastalıklar: Marfan Sendromu, Loeys-Dietz Sendromu gibi bağ dokusu hastalıkları.

Ses Kısıklığı ve Diğer Belirtiler

Anevrizmalar genellikle “sessizce” büyür. Ancak çapı 5–6 cm’yi aştığında çevre dokulara yaptığı bası nedeniyle şu belirtileri verebilir:

Ses Kısıklığı: Çok tipik bir belirtidir. Aortun hemen altından geçen ve ses tellerine giden sinire (Recurrent Laryngeal Nerve) bası yapması sonucu oluşur.
Yutma Güçlüğü: Aortun hemen arkasındaki yemek borusuna baskı yapmasıyla oluşur.
Nefes Darlığı ve Öksürük: Nefes borusuna (trakea) bası sonucu görülür.
Göğüs ve Sırt Ağrısı: Genellikle künt, derin ve zonklayıcı bir ağrıdır.

Acil Durum — Hemen 112’yi ArayınAni ve yırtılır tarzda göğüs veya sırt ağrısı, Aort Diseksiyonu (yırtılma) belirtisidir. Dakikalar hayat kurtarır.

Tanı Yöntemleri

BT Anjiyografi: Altın standarttır. Anevrizmanın çapı, beyin damarlarıyla ilişkisi ve kireçlenme durumu milimetrik olarak görülür.
MR Anjiyografi: Radyasyon içermez, sık takip gereken veya böbrek yetmezliği olan hastalarda tercih edilir.
Ekokardiyografi ve TEE: Kalp kapaklarının durumunu değerlendirmek için kullanılır.

Arkus Aort Anevrizması Cerrahi Planlama Görüntüsü — Arkus Aort Anevrizması: Cerrahi Planlama Görüntüsü

Tedavi Seçenekleri

Arkus aort anevrizmalarında ilaç tedavisi sadece tansiyonu kontrol etmek ve büyümeyi yavaşlatmak içindir. Kesin tedavi cerrahidir.

Ameliyat Kararı Ne Zaman Verilir?

Aort çapı 5.5 cm‘yi aştığında
Marfan gibi genetik hastalıklarda sınır 4.5–5.0 cm‘dir
Hızlı büyüme varsa veya bası belirtileri (ses kısıklığı vb.) oluşmuşsa ameliyat şarttır

1. Açık Cerrahi (Total Arkus Replasmanı)

Kalp cerrahisinin en kompleks işlemlerinden biridir. Göğüs kemiği açılır, kalp-akciğer makinesi kullanılır.

Özel Teknik: Damarların beyne giden kısımlarının dikilmesi sırasında vücut ısısı 20–25 derecelere düşürülür (hipotermi) ve vücudun alt kısmındaki dolaşım durdurulur. Bu sırada beyne özel yöntemlerle (selektif serebral perfüzyon) kan verilmeye devam edilir. Amaç beyni korumaktır.

2. Hibrid Yöntemler ve Frozen Elephant Trunk Tekniği

Tek Seans

Frozen Elephant Trunk

Açık ameliyat sırasında arkus aort değiştirilirken, inen aorta doğru uzanan stentli yapay bir damar da aynı seansta yerleştirilir. Hem ön hem arka aort problemleri tek seansta çözülür.

Düşük Risk

Debranching + TEVAR

Yüksek riskli hastalarda, boyun bölgesinden yapılan küçük kesilerle beyin damarları bypass edilir. Ardından kasıktan girilerek arkus bölgesine stent (TEVAR) takılır. Göğüs kafesi tamamen açılmadan tedavi sağlanır.

Ameliyat Sonrası İyileşme

Arkus aort cerrahisi sonrası süreç standart kalp ameliyatlarından biraz daha hassastır.

2–3. Gün

Yoğun Bakım: Uyanma ve nörolojik kontrol (felç riski takibi) en kritik aşamadır.

5–7. Gün

Servis Takibi: Ses kısıklığı ve yutma fonksiyonları kontrol edilir.

6–8. Hafta

Kemik kaynaması ve tam efor kapasitesine ulaşma.

İlgili Video

Sık Sorulan Sorular

Arkus aort ameliyatı çok riskli midir?

Bu ameliyatlar yüksek teknik beceri gerektiren majör cerrahilerdir. En önemli riskler kanama ve nörolojik olaylardır (inme). Ancak deneyimli merkezlerde ve modern beyin koruma teknikleriyle başarı oranları %90–95 seviyelerindedir.

Ameliyat sonrası sesim kısılır mı?

Arkus bölgesindeki sinirler ameliyat sahasına çok yakındır. Geçici ses kısıklığı görülebilir, genellikle zamanla düzelir. Kalıcı hasar riski düşüktür ancak mevcuttur.

Kapalı yöntemle (stent) tedavi olabilir miyim?

Arkus bölgesi beyin damarlarının çıkış noktası olduğu için standart stentler buraya takılamaz. Ancak hibrid yöntemlerle veya özel fenestre stentlerle, hastanın anatomisi uygunsa kapalı veya yarı-açık tedavi mümkündür.

Anevrizma patlarsa ne olur?

Anevrizma rüptürü hayati tehlike yaratan acil bir durumdur ve hastaneye ulaşamadan kayıplara neden olabilir. Bu nedenle anevrizma henüz patlamadan, planlı şartlarda ameliyat olmak en güvenli yoldur.

Randevu Almak İçin

Prof. Dr. Selim İsbir — Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi

Randevu Al →

Yeditepe Üniversitesi Hastanesi

İletişim

Ptsi - Cuma: 9:00 - 17:30