Koroner Bypass Ameliyatı Nedir? Riskleri ve İyileşme Süreci

Bu kapsamlı rehberde; ameliyatın nasıl yapıldığından kullanılan damar türlerine, risklerden iyileşme sürecindeki altın kurallara kadar her detayı bulabilirsiniz.

Koroner Bypass Nedir ve Neden Yapılır?

Koroner arter hastalığı, damar duvarında biriken kireç ve yağ plaklarının (ateroskleroz) kan akışını engellemesidir. Stent gibi yöntemlerle açılamayan veya çok yaygın olan darlıklarda bypass cerrahisi devreye girer.

“Bypass” kelimesi köprüleme anlamına gelir. Cerrah, tıkalı olan bölgeyi açmaya çalışmaz; bunun yerine tıkalı bölgenin üzerinden aşarak temiz damar bölgesine yeni bir yol (greft) diker. Böylece kan, tıkanıklığı pas geçerek kalp kasına ulaşır.

Amaç:

• Göğüs ağrısını (anjina) ortadan kaldırmak.
• Olası bir kalp krizinin önüne geçmek.
• Kalbin pompalama gücünü korumak ve yaşam süresini uzatmaktır.

Kimler Bypass Ameliyatı Olmalıdır?

Her damar tıkanıklığı ameliyat gerektirmez. “Kalp Konseyi” (Kardiyolog ve Cerrahlar) şu durumlarda ameliyat kararı alır:

• Sol Ana Koroner Hastalığı: Kalbin tamamına yakınını besleyen ana damarda kritik darlık varsa.
• Çok Damar Hastalığı: Üç veya daha fazla damarda yaygın darlıklar varsa.
• Diyabetik Hastalar: Şeker hastalarında stentlerin tekrar tıkanma riski yüksek olduğu için cerrahi altın standarttır.
• Kompleks Lezyonlar: Stent takılamayacak kadar kireçli, kıvrımlı veya çatal bölgelerdeki darlıklar.
• Kalp Fonksiyonu Bozukluğu: Kalp kasılma gücü azalmış hastalarda uzun vadeli sağkalım için.

Ameliyat Nasıl Yapılır? (Teknik Detaylar)

Ameliyat genellikle göğüs kemiğinin açılmasıyla (sternotomi) yapılır. Ancak günümüzde uygun hastalarda küçük kesilerle (minimal invaziv) de uygulanabilmektedir.

Kalp-Akciğer Makinesi (On-Pump)

Klasik ve en yaygın yöntemdir. Kalp geçici olarak durdurulur ve vücudun kan dolaşımını “kalp-akciğer pompası” adı verilen cihaz üstlenir. Cerrah, hareketsiz ve kansız bir ortamda damarları çok hassas bir şekilde diker.

Çalışan Kalpte Bypass (Off-Pump)

Kalp durdurulmadan, özel sabitleyici cihazlar (stabilizatör) kullanılarak sadece damarın dikileceği bölge hareketsiz hale getirilir. Kalp atmaya devam ederken işlem yapılır. Özellikle böbrek yetmezliği olan veya inme riski yüksek hastalarda tercih edilebilir.

Kullanılan Damarlar (Greftler)

Bypass işleminde kullanılan yedek damarlara “greft” denir. Bu damarlar vücudun başka yerinden alınır ve eksilmeleri vücutta fonksiyon kaybına yol açmaz.

• Göğüs Duvarı Atardamarı (LIMA/RIMA): Göğüs kafesinin içinden alınan bu atardamar, bypass cerrahisinin “pırlantasıdır”. Basınca dayanıklıdır ve 10-15 yıl açık kalma oranı %90’ın üzerindedir. Genellikle kalbin en önemli damarı olan ön yüz damarına (LAD) bağlanır.
• Bacak Toplardamarı (Safen Ven): Bacak iç kısmından, açık veya endoskopik (kapalı) yöntemle çıkarılır. Çoklu damar bypasslarında yaygın kullanılır.
• Kol Atardamarı (Radiyal Arter): Uygun hastalarda kolun ön yüzünden alınır. Bacak damarına göre daha uzun ömürlüdür.

Ameliyat Öncesi Hazırlık Süreci

Ameliyat kararı alındıktan sonra detaylı bir check-up yapılır:

• Akciğer Testleri: Solunum fonksiyon testi ve röntgen.
• Şah Damarı (Karotis) Doppler: Beyne giden damarlarda darlık olup olmadığı kontrol edilir (Felç riskini önlemek için).
• Enfeksiyon Taraması: Dişlerde çürük veya idrar yolunda enfeksiyon varsa ameliyat öncesi tedavi edilmelidir.
• Kan Hazırlığı: Olası kan ihtiyacı için kan grubu tespiti ve hazırlığı yapılır.

İyileşme Süreci: Hastane ve Ev

• Yoğun Bakım (1-2 Gün): Hasta ameliyattan uyanana ve hayati fonksiyonları stabil olana kadar burada takip edilir.
• Servis (4-5 Gün): Hasta yürütülür, solunum egzersizleri yaptırılır ve taburculuğa hazırlanır.
• Ev Dönemi (4-6 Hafta): Göğüs kemiğinin kaynaması yaklaşık 6 hafta sürer. Bu süreçte sırt üstü yatılmalı, kollarla yük kaldırılmamalı ve enfeksiyondan korunulmalıdır.

📌 Özet: Sık Sorulan Sorular (SSS)

📊 Özet Bilgi Tablosu

🎥 İlgili Videolar