İçindekiler
Kalp Krizi Nasıl Oluşur?
Kalp krizi, genellikle yıllar süren sinsi bir sürecin, yani aterosklerozun (damar sertliği) sonucudur. Koroner damarların iç duvarında kolesterol, yağ, kalsiyum ve iltihap hücreleri birikerek “plak” adı verilen yapıları oluşturur.
Kriz anında süreç şu şekilde işler:
- Damar duvarındaki aterosklerotik plak, yüksek tansiyon veya ani stres gibi bir tetikleyici ile aniden yırtılır veya çatlar.
- Vücut, bu yırtığı tamir etmek için kan pulcuklarını (trombositleri) bölgeye gönderir.
- Trombositlerin birikmesiyle oluşan kan pıhtısı (trombüs), zaten daralmış olan damarı dakikalar içinde tamamen tıkar.
- Kan akışı kesilen bölgedeki kalp kası hücreleri oksijensiz kalır ve ölmeye başlar. Bu durum şiddetli göğüs ağrısı olarak hissedilir.
Belirtiler — Hızlı Bakış
Kalp krizinin en tipik belirtisi göğüs ortasında 20 dakikadan uzun süren baskı veya sıkışma hissidir. Ağrı sol kola, çeneye ve sırta yayılabilir; soğuk terleme, nefes darlığı ve bulantı eşlik edebilir. Ancak kadınlarda, diyabet hastalarında ve yaşlılarda belirtiler farklılık gösterir; bazı hastalar göğüs ağrısı olmadan sadece halsizlik ve nefes darlığı ile gelebilir.
Kriz Anında İlk Yardım
Kalp krizi şüphesinde sırasıyla şu adımlar uygulanmalıdır: (1) Hemen 112 arayın, kesinlikle kişisel araçla hastaneye gitmeyin. (2) Hareketsiz oturun veya yatın. (3) Aspirin alerjiniz yoksa 300 mg aspirin çiğneyin. (4) Daha önce reçete edilmiş dil altı nitrogliserin varsa kullanın. Acil müdahale ekibi gelene kadar sakin kalın.
İlk yardım adımlarının detaylı listesi, yapılmaması gerekenler ve kalp krizi geçiren birini gördüğünüzde uygulanacak CPR rehberi için kalp krizi belirtileri sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Tanı Yöntemleri
- EKG (Elektrokardiyografi): Kalbin elektriksel aktivitesine bakarak krizin tipi (STEMI veya NSTEMI) belirlenir. İlk 10 dakikada yapılması zorunludur.
- Kan Testleri (Troponin): Kalp kası hasar gördüğünde kana karışan enzimlerin seviyesi ölçülür. Yüksek duyarlıklı testlerle ilk 1–3 saatte tanı konabilir.
- Ekokardiyografi (EKO): Kalbin kasılma bozukluğu olan bölgelerini ortaya koyar.
- Koroner Anjiyografi: Kesin tanı ve tedavi için altın standarttır. Damar tıkanıklığının yeri anında görülür ve gerekirse aynı işlemde stent uygulanabilir.
Tedavi Seçenekleri
Tedavide amaç, tıkalı damarı en kısa sürede açarak kan akışını yeniden sağlamaktır (Revaskülarizasyon). Tedavi seçimi, tıkanıklığın yerine, sayısına ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.
Anjiyoplasti ve Stent
Kasıktan veya el bileğinden anjiyo ile girilir. Tıkalı bölgeye tel gönderilir, balon ile darlık açılır ve tekrar tıkanmaması için stent (metal kafes) yerleştirilir. İlaç salınımlı stentler tekrar daralma riskini minimize eder.
Koroner Bypass Ameliyatı (CABG)
Tıkanıklık stent ile açılamayacak kadar kireçliyse, çok sayıda damarda hastalık varsa veya ana damar (LMCA) tutulmuşsa bypass gerekebilir. Vücuttan alınan damarlarla tıkalı bölgeye köprüleme yapılır.
Stent mi Bypass mı? Karar Nasıl Verilir?
Karar, kardiyoloji ve kalp damar cerrahisi ekibinin birlikte yaptığı Heart Team değerlendirmesiyle alınır. Genel prensipler:
- Stent tercih edilir: Tek veya iki damarda kısa, uygun anatomili darlık. Acil revaskülarizasyon gereken STEMI vakalarında.
- Bypass tercih edilir: Üç damar hastalığı, sol ana koroner darlığı, diyabet hastasında çok damar tutulumu, kompleks anatomide. Uzun vadeli sonuçlar daha iyidir.
Tedavi Seçimi Hakkında Detaylı Bilgi
Stent ve bypass kararı, ilaçlar, iyileşme süreci ve günlük yaşam üzerine en çok sorulan 25 sorunun cevabı için hazırladığımız özel sayfayı inceleyebilirsiniz.
Tüm Soru ve Cevapları Görüntüle →Sık Sorulan Sorular
Kriz Sonrası Yaşam ve Korunma
Kalp krizi geçirmek bir son değil, yeni bir yaşamın başlangıcıdır. İkinci bir krizi önlemek için:
Video
Randevu Almak İçin
Prof. Dr. Selim İsbir — Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi
