Derin Ven Trombozu (DVT), vücudun derinlerinde yer alan toplardamarlarda (genellikle bacakta) kanın pıhtılaşmasıyla oluşan ciddi bir dolaşım bozukluğudur. Halk arasında “damar tıkanıklığı” olarak bilinse de, bu durum basit bir tıkanıklıktan çok daha fazlasıdır.Oluşan pıhtı, bulunduğu yerde kan akışını engelleyerek bacakta ani şişliğe ve ağrıya neden olur. Ancak asıl tehlike, bu pıhtının yerinden kopup kan dolaşımıyla akciğerlere gitmesi ve akciğer damarını tıkamasıdır (Pulmoner Emboli). Bu durum, tedavi edilmediğinde dakikalar içinde ölümcül olabilir.

[Image of deep vein thrombosis leg swelling]

DVT Neden Oluşur? (Virchow Üçlüsü)

Kanın damar içinde pıhtılaşması normal bir durum değildir. Tıpta “Virchow Üçlüsü” denilen üç ana faktör bir araya geldiğinde DVT oluşur:

  1. Durgunluk (Staz): Kanın akış hızının yavaşlaması (Örn: Uzun süre hareketsiz yatmak).
  2. Damar Hasarı: Damar iç duvarının zedelenmesi (Örn: Ameliyatlar, travmalar).
  3. Pıhtılaşmaya Yatkınlık: Kanın koyulaşması (Örn: Genetik faktörler, kanser, doğum kontrol hapları).

Kimler Risk Altında? (Ekonomi Sınıfı Sendromu)

DVT herkesin başına gelebilir ancak bazı durumlarda risk katlanarak artar:

  • Hareketsizlik: Uzun uçak veya otobüs yolculukları (4 saatten fazla). Buna “Ekonomi Sınıfı Sendromu” denir; dar koltukta bacakları hareket ettirememek pıhtıyı tetikler.
  • Ortopedik Ameliyatlar: Kalça veya diz protezi ameliyatları sonrası.
  • Kanser Hastaları: Kanser hücreleri kanın pıhtılaşmasını artıran maddeler salgılar.
  • Gebelik ve Lohusalık: Bebeğin ana damarlara baskısı ve değişen hormonlar riski artırır.
  • Genetik: Ailede genç yaşta pıhtı öyküsü olanlar (Faktör V Leiden mutasyonu vb.).
  • Obezite ve Sigara: Dolaşımı bozan genel faktörlerdir.

Bacaktaki Sessiz Çığlık: Belirtiler

DVT bazen hiç belirti vermeden, doğrudan akciğer embolisi ile ortaya çıkabilir. Ancak tipik vakalarda şunlar görülür:

  • Tek Taraflı Şişlik: Bir bacağın (özellikle baldır kısmının) diğerine göre belirgin şekilde şişmesi.
  • Ağrı ve Hassasiyet: Bacağa basınca artan, kramp benzeri derin bir ağrı.
  • Renk Değişikliği: Bacakta morarma veya kızarıklık.
  • Isı Artışı: Şişen bölgenin diğer bacağa göre daha sıcak olması.

En Büyük Korku: Akciğer Embolisi

Bacakta oluşan pıhtının bir parçası kopup kan akımıyla kalbe, oradan da akciğer atardamarına gidip tıkanıklık yapabilir. Bu tabloya Pulmoner Emboli denir.

Belirtileri: Ani başlayan nefes darlığı, batıcı göğüs ağrısı, kanlı öksürük ve çarpıntı. Bu belirtilerde acil 112 aranmalıdır.

Tanı Yöntemleri

Fizik muayene şüphe uyandırır, ancak kesin tanı görüntüleme ile konur:

  • Doppler Ultrasonografi: Tanıda altın standarttır. Radyasyon içermez, ağrısızdır ve damar içindeki akımı/pıhtıyı net gösterir.
  • D-Dimer Testi: Kan tahlilidir. Negatif çıkması DVT olmadığını gösterir, pozitif çıkması şüpheyi artırır.

Tedavi Seçenekleri

Tedavide iki ana hedef vardır: 1) Pıhtının akciğere atmasını önlemek, 2) Bacak damarını açarak ileride oluşacak hasarı engellemek.

1. Antikoagülan (Kan Sulandırıcı) Tedavi

Tedavinin temel taşıdır. İğne (heparin) veya hap şeklinde verilir.

Önemli Not: Kan sulandırıcılar var olan pıhtıyı eritmez; pıhtının büyümesini engeller ve vücudun kendi sistemiyle pıhtıyı zamanla eritmesine fırsat tanır. Tedavi genellikle 3-6 ay sürer.

2. Anjiyo ile Pıhtı Eritme (Trombektomi)

Özellikle genç hastalarda, pıhtı kasık seviyesine kadar uzanıyorsa (İliak ven trombozu) sadece kan sulandırıcı yetmez. Pıhtı erimeden kalırsa damar kapağı bozulur.

Farmakomekanik Trombektomi: Anjiyo ünitesinde damar içine özel kateterlerle girilir. Pıhtı eritici ilaç verilirken, mekanik cihazlarla pıhtı parçalanıp dışarı çekilir. Bu yöntem, bacakta kalıcı şişlik kalma riskini çok azaltır.

3. Varis Çorabı ve Kompresyon

Akut dönem geçtikten sonra, bacakta ödemi azaltmak ve kan akışını hızlandırmak için en az diz altı seviyesinde, orta basınçlı varis çorabı kullanımı önerilir.

Uzun Dönem Etkileri: Post-Trombotik Sendrom

Eğer DVT iyi tedavi edilmezse veya pıhtı tam açılmazsa, damar kapakçıkları hasar görür. Yıllar içinde bacakta kronik şişlik, ağrı, renk koyulaşması ve bilek çevresinde iyileşmeyen yaralar (ülser) oluşur. Buna Post-Trombotik Sendrom denir.

📌 En Çok Sorulan 5 Soru

1. Bacağıma masaj yapabilir miyim?

Kesinlikle HAYIR. Akut DVT tanısı konmuş bacağa masaj yapmak veya sertçe ovmak, pıhtının yerinden kopmasına ve akciğere giderek hayati tehlike yaratmasına (emboli) neden olabilir.

2. Pıhtı tamamen yok olur mu?

Erken teşhis edilir ve iyi tedavi edilirse (özellikle ilk 2 hafta içinde) pıhtı tamamen eriyebilir. Ancak geç kalınan vakalarda pıhtı damar duvarına yapışarak kronikleşir ve damarda darlık/iz bırakabilir.

3. Yürümek yasak mı?

Eskiden yatak istirahati önerilirdi ancak güncel tıpta, etkili kan sulandırıcı tedavi başlandıktan sonra hastanın (varis çorabı giyerek) yürümesi teşvik edilir. Yürümek kas pompasını çalıştırarak kan akışını düzenler.

4. Hangi yiyeceklerden uzak durmalıyım?

Eğer “Kumadin (Warfarin)” kullanıyorsanız yeşil yapraklı sebzeler (K vitamini) ilacın etkisini bozabilir. Ancak yeni nesil kan sulandırıcıları (Rivaroksaban, Apiksaban vb.) kullanıyorsanız özel bir diyet kısıtlaması yoktur.

5. Tekrar eder mi?

Evet, risk faktörleri (sigara, obezite, genetik yatkınlık) devam ediyorsa tekrarlama riski vardır. Bu nedenle ilaç tedavisi bitse bile yaşam tarzı değişiklikleri ve düzenli kontroller şarttır.

Aklınızda Başka Sorular mı Var?

DVT, genetik testler, hamilelikte pıhtılaşma ve iyileşme süreci hakkında hastalarımızın en çok merak ettiği 25 soruyu ve detaylı cevaplarını özel bir sayfada topladık.

Tüm Soruları ve Cevapları İnceleyin →

Özet Bilgi

  • Hastalık: Derin Ven Trombozu (DVT), derin toplardamarlarda pıhtı oluşumudur.
  • Risk: En büyük risk, pıhtının kopup akciğere gitmesi (Emboli) durumudur.
  • Belirtiler: Tek bacakta şişlik, ağrı, sıcaklık artışı ve renk değişikliği.
  • Tedavi: Kan sulandırıcı ilaçlar ve girişimsel yöntemler (Trombektomi).
  • Korunma: Hareketli yaşam, bol sıvı tüketimi ve riskli durumlarda varis çorabı kullanımı.