25 Soru ve Cevap
1. OPCAB ameliyatı nedir?
“Off-Pump Coronary Artery Bypass” (OPCAB), kalp-akciğer makinesi kullanılmadan yapılan koroner bypass ameliyatıdır. Kalp çalışmaya devam ederken, cerrah özel stabilizatörlerle bypass uygulanacak bölgeyi sabitler. Böylece kalp durdurulmaz, dolaşım doğal şekilde sürer. Bu yöntem özellikle ileri yaşta, akciğer veya böbrek sorunu olan hastalarda avantaj sağlar.
2. OPCAB ile klasik açık kalp ameliyatı arasındaki fark nedir?
Klasik bypass ameliyatında kalp durdurulur ve kan pompası geçici olarak devreye girer. OPCAB’da ise kalp çalışmaya devam eder, pompa kullanılmaz. Bu fark sayesinde kan pıhtılaşma sistemine daha az zarar verir, böbrek ve beyin fonksiyonları daha iyi korunur, iyileşme süresi kısalır.
3. Hangi hastalar OPCAB için uygundur?
Çok damar hastalığı olmayan, belirli anatomik uygunluğu olan ve özellikle pompa kullanımının risk oluşturduğu (yaşlı, böbrek hastası, diyabetik veya akciğer fonksiyonları düşük) hastalar OPCAB için idealdir. Cerrahın deneyimi bu yöntemin başarısında en önemli faktördür.
4. Bu yöntem tüm hastalarda uygulanabilir mi?
Hayır. Çok sayıda damarı tıkanmış veya kalp fonksiyonu çok zayıf hastalarda pompasız teknik uygun olmayabilir. Cerrah, anjiyo sonuçlarını değerlendirerek en güvenli yöntemi seçer.
5. Ameliyat nasıl yapılır?
Göğüs kemiği açılarak kalbe ulaşılır. Kalp durdurulmadan, özel bir vakumlu stabilizatör yardımıyla bypass yapılacak alan sabitlenir. Damar grefti (genellikle bacak toplardamarı veya göğüs atardamarı) tıkalı damarın önüne dikilir. Kalp atmaya devam ettiği için operasyon titizlik gerektirir.
6. Kalp çalışırken nasıl dikiş atılır?
Cerrah, özel stabilizatörlerle kalbin sadece çalışılan kısmını hareketsiz hale getirir. Bu sayede kalp atarken bile ince dikişler güvenle atılabilir. Operasyon, mikroskopik hassasiyet gerektiren ileri bir tekniktir.
7. OPCAB ameliyatı ne kadar sürer?
Ortalama 3–4 saat sürer. Ancak çalışılan damar sayısına göre süre uzayabilir. Klasik pompalı ameliyata kıyasla genellikle biraz daha kısa sürede tamamlanır.
8. Kan transfüzyonu gerekir mi?
Genellikle daha az kan kaybı olur, dolayısıyla kan nakline daha az ihtiyaç duyulur. Bu da enfeksiyon ve immün reaksiyon riskini azaltır.
9. Ameliyat sonrası iyileşme süreci nasıldır?
Yoğun bakımda genellikle 12–24 saat kalınır. Hasta ertesi gün ayağa kalkabilir ve birkaç gün içinde taburcu olabilir. Pompa kullanılmadığı için vücut daha az yorulur; iyileşme süreci klasik yönteme göre daha kısadır.
10. OPCAB sonrası komplikasyon oranı nasıldır?
Pompasız teknik, beyin kanaması, böbrek yetmezliği, felç ve akciğer komplikasyonlarını azaltır. Ancak cerrahi deneyim azsa yetersiz kanlanma veya greft sorunları riski olabilir. Bu yüzden deneyimli merkezlerde yapılmalıdır.
11. Ameliyat sonrası ağrı olur mu?
Göğüs kesisi nedeniyle hafif ağrı hissedilebilir. Ancak klasik bypassa göre daha az doku hasarı olduğu için ağrı ve yorgunluk düzeyi belirgin biçimde düşüktür.
12. Kalp fonksiyonları ameliyattan sonra nasıl etkilenir?
Kalp durdurulmadığı için kas dokusu oksijensiz kalmaz, bu da kalp performansının korunmasını sağlar. Çoğu hasta ameliyat sonrası dönemde daha güçlü kalp fonksiyonlarına sahip olur.
13. OPCAB ameliyatı sonrası yoğun bakımda kalma süresi ne kadardır?
Genellikle 1 gün. Durumu stabil olan hastalar ertesi gün normal servise alınır. Daha kısa yoğun bakım süresi enfeksiyon riskini de azaltır.
14. Taburculuk süresi nedir?
Çoğu hasta 4–6 gün içinde taburcu olur. Bazı durumlarda 3. günde bile eve çıkılabilir.
15. OPCAB ameliyatı riskli midir?
Genel risk düzeyi klasik bypassa benzerdir ancak pompa kaynaklı komplikasyonlar daha az görülür. Deneyimli ellerde başarı oranı %98’in üzerindedir.
16. Yaşlı hastalarda avantajı nedir?
Yaşlılarda beyin ve böbrek hassasiyetine bağlı komplikasyonlar klasik yöntemle artar. OPCAB, bu hastalarda dolaşım sistemini daha az etkiler ve iyileşme süresini kısaltır.
17. Diyabetli hastalarda neden tercih edilir?
Diyabet, pompa sonrası organ komplikasyonlarını artırır. Pompasız yöntemle vücut stres yanıtı azalır, yara iyileşmesi hızlanır, enfeksiyon riski düşer.
18. Kalp durdurulmadığı için kanama riski artar mı?
Hayır. Tam tersi, pompa kullanılmadığı için kanın pıhtılaşma mekanizması daha az bozulur. Bu nedenle kanama ve transfüzyon ihtiyacı azalır.
19. OPCAB sonrası kalp rehabilitasyonu gerekli mi?
Evet. Pompasız ameliyat geçiren hastalar genelde daha hızlı toparlanır ama yine de düzenli egzersiz, solunum egzersizleri ve diyet çok önemlidir. Rehabilitasyon, uzun vadeli sonuçları iyileştirir.
20. Operasyon sırasında kalp durursa ne olur?
Nadir de olsa kalp ritmi bozulabilir. Böyle durumda kalp-akciğer pompası acil olarak devreye alınır. Tüm ekip olası senaryolara hazırlıklıdır.
21. OPCAB sonrası yeniden ameliyat gerekebilir mi?
Nadir. Greftlerde darlık gelişirse balon veya stent ile müdahale yapılabilir. Cerrahi revizyon gerekliliği %1’in altındadır.
22. Ameliyat sonrası ritim bozukluğu olur mu?
Geçici aritmiler görülebilir, ancak oran klasik cerrahiye göre daha düşüktür. Genellikle birkaç gün içinde düzelir.
22. OPCAB ameliyatı sonrası ilaç kullanımı farklı mıdır?
Hayır. Klasik bypass sonrası kullanılan ilaçlar (kan sulandırıcı, kolesterol düşürücü, tansiyon düzenleyici) aynı şekilde verilir. Düzenli ilaç kullanımı greftlerin açık kalmasını sağlar.
23. Kozmetik açıdan fark var mı?
Kesinin boyutu genellikle aynıdır, ancak pompasız yöntemde ödem ve morarma daha az olur. Hastalar estetik olarak daha memnun kalır.
24. OPCAB sonrasında ölüm riski nedir?
Planlı ameliyatlarda ölüm oranı %1’in altındadır. Pompasız teknik, özellikle yüksek riskli hastalarda sağkalımı artırmıştır.
25. Uzun vadeli başarı oranları nasıldır?
10 yıllık sonuçlar klasik bypassla benzerdir. Greftlerin açık kalma oranı %90’ın üzerindedir. Damar sağlığı korunursa sonuçlar mükemmeldir.
