25 Soru ve Cevap
1. Koroner bypass ameliyatı tam olarak nedir?
Kalbi besleyen damarlarda (koroner arterler) oluşan tıkanıklığın, vücudun başka bir yerinden alınan damar ile köprülenerek kan akışının sağlanması işlemidir. Tıkalı damar açılmaz, yanından yeni bir yol yapılır.
2. Bypass ameliyatı kaç saat sürer?
Koroner arter tıkanıklıkları, kapak hastalıkları, doğumsal kalp delikleri, kalp tümörleri ve aort anevrizmaları açık kalp cerrahisinin en sık nedenleridir. Ayrıca endokardit gibi enfeksiyonlar veya travma sonrası kalp yapılarında onarım gerektiğinde de uygulanır. Tedavi planı hastanın yaşına, damar yapısına ve kalp fonksiyonlarına göre belirlenir.
3. Ameliyat sırasında kalp durdurulur mu?
Genellikle evet. Klasik yöntemde (On-Pump) kalp durdurulur ve fonksiyonu kalp-akciğer makinesi üstlenir. Ancak "Atan Kalpte Bypass" (Off-Pump) yönteminde kalp durdurulmadan da işlem yapılabilir.
4. Bypass ameliyatı riskli midir, ölüm oranı nedir?
Her büyük ameliyatın riski vardır. Ancak günümüz teknolojisiyle bypass ameliyatlarında ölüm riski %1-2 civarına düşmüştür. Bu oran hastanın yaşına, diyabet, böbrek yetmezliği gibi ek hastalıklarına göre değişebilir.
5. Ameliyat sonrası yoğun bakımda ne kadar kalınır?
Herhangi bir komplikasyon gelişmezse hasta genellikle 1 veya 2 gün yoğun bakımda takip edilir, ardından servise alınır.
6. Hastaneden ne zaman taburcu olunur?
Ameliyat sonrası süreç normal ilerlerse, hasta genellikle 5. ile 7. gün arasında taburcu edilir.
7. Bypass ameliyatı olan kişi kaç yıl yaşar?
Bypass ameliyatı yaşam süresini uzatmayı hedefler. Başarılı bir ameliyat ve sağlıklı yaşam tarzı (sigarasız, diyeti uygun) ile hastalar normal bir insan ömrü sürebilirler. Göğüs damarı (LIMA) kullanılan hastalarda damarın açık kalma oranı 15-20 yılın üzerindedir.
8. Bypasslı damarlar tekrar tıkanır mı?
Evet, tıkanabilir. Ameliyat damar sertliğini (ateroskleroz) yok etmez. Eğer hasta sigara içer, ilaçlarını kullanmaz ve kolesterolüne dikkat etmezse, takılan yeni damarlar da zamanla tıkanabilir.
9. Stent mi yoksa Bypass mı daha iyidir?
Bu karar "Kalp Konseyi" tarafından verilir. Tek veya iki damarda basit darlıklar varsa stent tercih edilir. Ancak çok damar hastalığı, ana damar tıkanıklığı veya diyabet varsa bypass ameliyatı uzun vadede daha kalıcı çözümdür.
10. Göğüs kemiği ne zaman iyileşir?
İman tahtası (sternum) adı verilen göğüs kemiğinin tam olarak kaynaması ortalama 6 hafta sürer. Bu süre zarfında kemiği zorlayacak hareketlerden kaçınılmalıdır.
11. Ameliyattan sonra nasıl yatmalıyım?
Göğüs kemiğinin düzgün kaynaması için ilk 4-6 hafta boyunca sırt üstü yatılması önerilir. Yan yatmak kemiğin stabilitesini bozabilir ve ağrıya neden olabilir.
12. Bacak damarı alınan yer ağrır mı?
Evet, bacaktan damar (safen ven) alındıktan sonra o bölgede hissizlik, uyuşma veya hafif şişlik olabilir. Varis çorabı kullanmak ve bacağı yukarıda tutmak bu şikayetleri azaltır.
13. Ameliyat sonrası cinsel hayat ne zaman başlar?
Genellikle taburcu olduktan 4-6 hafta sonra, hasta kendini fiziksel olarak hazır hissettiğinde ve göğüs kemiği ağrısı azaldığında cinsel yaşama dönülebilir.
14. Ne zaman araba kullanabilirim?
Göğüs kemiğine baskı yapmamak ve reflekslerin tam dönmesi adına, ameliyattan sonraki 6-8. haftalarda araba kullanılması önerilir.
15. Ne zaman banyo yapabilirim?
Dikişler alındıktan veya yara yeri tamamen kuruduktan sonra (genellikle taburcu olduktan 2-3 gün sonra) ılık suyla ayakta duş alınabilir. Lifleme yapılmamalıdır.
16. Koroner bypass ameliyatı yaş sınırı var mı?
Kesin bir yaş sınırı yoktur. 80 yaş üzerindeki hastalara da genel durumları elverişliyse başarıyla bypass yapılabilir. Karar, hastanın biyolojik yaşına ve organ fonksiyonlarına göre verilir.
17. Şeker hastaları (Diyabet) bypass olabilir mi?
Evet, hatta çok damar hastası olan diyabetiklerde bypass ameliyatı, stente göre çok daha üstün sonuçlar verir ve yaşam süresini uzatır.
18. Ameliyat sonrası beslenme nasıl olmalı?
Kalp dostu "Akdeniz Diyeti" benimsenmelidir. Katı yağlardan, aşırı tuzdan, kırmızı etten uzak durulmalı; zeytinyağı, balık, sebze ve meyve ağırlıklı beslenilmelidir.
19. Sigara içersem ne olur?
Sigara, bypass sonrası en büyük düşmandır. İçilmeye devam edilirse yeni takılan damarların hızla tıkanma riski çok yüksektir.
20. Varis çorabı ne kadar süre giyilmeli?
Bacaktan damar alınan hastaların, bacakta oluşabilecek şişliği (ödemi) önlemek için yaklaşık 4-6 hafta varis çorabı giymesi önerilir.
21. Ameliyat sonrası depresyon normal mi?
Evet, büyük kalp ameliyatlarından sonra hastalarda geçici bir duygusallık, sinirlilik veya depresif ruh hali görülebilir. Bu durum genellikle iyileşme süreciyle birlikte kendiliğinden geçer.
22. İşe ne zaman dönebilirim?
Masa başı çalışanlar genellikle 4-6 hafta sonra işe dönebilir. Fiziksel güç gerektiren işlerde çalışanların ise 2-3 ay beklemesi gerekebilir.
23. Bypass ameliyatında kullanılan damarlar nereden alınır?
En sık kullanılan ve en dayanıklı damar göğüs içinden alınan "Meme Atardamarı"dır (LIMA). Ayrıca bacak toplardamarı (Safen ven) ve kol atardamarı (Radial arter) da kullanılır.
24. Kadınlarda bypass ameliyatı daha mı riskli?
Kadınlarda damar yapılarının daha ince olması nedeniyle cerrahi teknik biraz daha zorlu olabilir, ancak tecrübeli merkezlerde kadın ve erkek başarı oranları benzerdir.
25. Ameliyat sonrası spor yapabilir miyim?
İlk 6 haftadan sonra düzenli yürüyüş en iyi spordur. Ağır kaldırma ve göğüs kemiğini zorlayan sporlardan (tenis, vücut geliştirme vb.) ilk 3 ay kaçınılmalıdır.
