25 Soru ve Cevap
Kalbi besleyen damarlarda oluşan tıkanıklığın, vücudun başka bir yerinden alınan damarla köprülenerek kan akışının yeniden sağlanması işlemidir. Tıkalı damar açılmaz; yanından yeni bir yol yapılır.
Koroner arter tıkanıklıkları başlıca endikasyondur. Kapak hastalıkları, doğumsal kalp delikleri, kalp tümörleri, aort anevrizmaları ve endokardit gibi enfeksiyonlarda da açık kalp cerrahisi uygulanır. Tedavi planı hastanın yaşına, damar yapısına ve kalp fonksiyonlarına göre belirlenir.
Genellikle evet. Klasik yöntemde (On-Pump) kalp durdurulur ve fonksiyonu kalp-akciğer makinesi üstlenir. "Atan Kalpte Bypass" (Off-Pump) yönteminde ise kalp durdurulmadan işlem yapılabilir.
Her büyük ameliyatın riski vardır. Günümüz teknolojisiyle bypass ameliyatlarında ölüm riski %1–2 civarına düşmüştür. Bu oran hastanın yaşına, diyabet, böbrek yetmezliği gibi ek hastalıklara göre değişebilir.
Komplikasyon gelişmezse hasta genellikle 1–2 gün yoğun bakımda takip edilir, ardından servise alınır.
Süreç normal ilerlerse hasta genellikle 5. ile 7. gün arasında taburcu edilir.
Bypass ameliyatı yaşam süresini uzatmayı hedefler. Başarılı bir ameliyat ve sağlıklı yaşam tarzıyla hastalar normal bir ömür sürebilir. Göğüs damarı (LIMA) kullanılan hastalarda damarın açık kalma oranı 15–20 yılın üzerindedir.
Evet, tıkanabilir. Ameliyat aterosklerozi yok etmez. Sigara, ilaç uyumsuzluğu ve kolesterol kontrolsüzlüğü yeni damarların tıkanmasına yol açabilir.
Bu karar Kalp Konseyi tarafından verilir. Tek veya iki damarda basit darlıklar varsa stent tercih edilir. Çok damar hastalığı, ana damar tıkanıklığı veya diyabet varsa bypass uzun vadede daha kalıcı çözümdür.
Sternum'un tam olarak kaynaması ortalama 6 hafta sürer. Bu süre zarfında kemiği zorlayacak hareketlerden kaçınılmalıdır.
Göğüs kemiğinin düzgün kaynaması için ilk 4–6 hafta boyunca sırt üstü yatılması önerilir. Yan yatmak kemiğin stabilitesini bozabilir ve ağrıya neden olabilir.
Evet, safen ven alınan bölgede hissizlik, uyuşma veya hafif şişlik olabilir. Varis çorabı kullanmak ve bacağı yukarıda tutmak bu şikâyetleri azaltır.
Genellikle taburcu olduktan 4–6 hafta sonra, hasta kendini fiziksel olarak hazır hissedip göğüs kemiği ağrısı azaldığında cinsel yaşama dönülebilir.
Göğüs kemiğine baskı yapmamak ve reflekslerin tam dönmesi adına ameliyattan sonraki 6–8. haftada araba kullanılması önerilir.
Dikişler alındıktan veya yara tamamen kuruduktan sonra (genellikle taburculuktan 2–3 gün sonra) ılık suyla ayakta duş alınabilir. Lifleme yapılmamalıdır.
Kesin bir yaş sınırı yoktur. 80 yaş üzerindeki hastalara da genel durumları elverişliyse başarıyla bypass yapılabilir. Karar biyolojik yaş ve organ fonksiyonlarına göre verilir.
Evet, hatta çok damar hastası olan diyabetiklerde bypass, stente göre çok daha üstün sonuçlar verir ve yaşam süresini uzatır.
Akdeniz Diyeti benimsenmelidir: katı yağlardan, aşırı tuzdan ve kırmızı etten uzak durulmalı; zeytinyağı, balık, sebze ve meyve ağırlıklı beslenilmelidir.
Sigara, bypass sonrası en büyük düşmandır. İçilmeye devam edilirse yeni takılan damarların hızla tıkanma riski çok yüksektir.
Bacaktan damar alınan hastalara bacak şişliğini önlemek için yaklaşık 4–6 hafta varis çorabı giymesi önerilir.
Evet. Büyük kalp ameliyatlarından sonra geçici duygusallık, sinirlilik veya depresif ruh hali görülebilir. Bu durum genellikle iyileşme süreciyle kendiliğinden geçer.
Masa başı çalışanlar genellikle 4–6 hafta sonra işe dönebilir. Fiziksel güç gerektiren işlerde 2–3 ay beklenmesi gerekebilir.
En sık ve en dayanıklı damar göğüs içindeki meme atardamarıdır (LIMA). Ayrıca bacak toplardamarı (safen ven) ve kol atardamarı (radial arter) da kullanılır.
Kadınlarda damar yapılarının daha ince olması cerrahi tekniği biraz daha güçleştirebilir, ancak deneyimli merkezlerde kadın ve erkek başarı oranları benzerdir.
İlk 6 haftadan sonra düzenli yürüyüş en iyi spordur. Ağır kaldırma ve göğüs kemiğini zorlayan sporlardan (tenis, vücut geliştirme vb.) ilk 3 ay kaçınılmalıdır.
