Varis

Varis Nedir?

Varis, yüzeyel venlerin genişlemesi ve venöz kapak yetmezliği sonucu gelişen kronik bir venöz (toplardamar) hastalığıdır.

Alt ekstremite venöz sistemi yüzeyel, derin ve perforan venlerden oluşur. Kapakçıklar tek yönlü akımı sağlar.

Kimlerde Ortaya Çıkar?

Varis herkeste gelişebilir. Ancak bazı faktörler varis oluşma riskini belirgin şekilde artırır:

Yaş

Yaşlanma süreci ile birlikte toplardamar duvarları ve kapakçıkları eski fonksiyonlarını kaybeder. Damarlar elastikiyetini yitirir ve sertleşir. Bu durum kanın geri kaçmasını kolaylaştırır.

Hormonal Faktörler

Kadın hormonları (özellikle östrojen), toplardamar duvarlarının gevşemesine neden olabilir. Bu nedenle gebelik, doğum kontrol hapı kullanımı ve menopoz dönemi varis gelişim riskini artırır.

Aile Öyküsü (Genetik Yatkınlık)

Ailesinde varis bulunan kişilerde hastalık gelişme riski daha yüksektir. En önemli risk faktörlerinden biridir.

Yaşam Tarzı

Uzun süre ayakta durmak veya oturmak bacaklardaki kan dolaşımını yavaşlatır ve venöz basıncı artırır.

Genel Sağlık Durumu

Bazı hastalıklar toplardamar basıncını artırarak varis oluşumuna zemin hazırlar.

Sigara Kullanımı

Tütün ürünleri damar yapısını bozarak varis gelişimini kolaylaştırır.

Fazla Kilo (Obezite)

Aşırı kilo, damarlar üzerine ekstra basınç bindirir ve venöz yetmezliği artırır.

Klinik Belirtiler

Varis hastalığı sadece kozmetik bir sorun değildir; zamanla çeşitli klinik belirtilere yol açabilir:

Belirginleşmiş Damarlar

• Kıvrımlı, genişlemiş ve kabarık damarlar
• Genellikle mavi veya mor renkte görünür
• Deri yüzeyine yakın yerleşimlidir
• Çoğunlukla bacak, ayak bileği ve ayakta görülür
• Yakınında kılcal damarlar (spider veins) eşlik edebilir

Bacaklarda Ağırlık Hissi

• Bacak kaslarında yorgunluk
• Ağırlık ve dolgunluk hissi
• Özellikle gün sonunda veya fiziksel aktivite sonrası artar

Kaşıntı

• Varisli damar çevresinde kaşıntı
• Bazen cilt irritasyonu ile birlikte görülür

Ağrı

• Bacaklarda ağrı ve hassasiyet
• Özellikle diz arkasında belirgin olabilir
• Kas krampları eşlik edebilir

Şişlik (Ödem)

• Bacak, ayak bileği ve ayakta şişlik
• Gün içinde artabilir
• Zonklama hissi eşlik edebilir

Cilt Değişiklikleri ve Yara (Ülser)

• Deride koyulaşma (hiperpigmentasyon)
• Ciltte sertleşme
• İleri evrede venöz ülser (açık yara) gelişebilir

Tanı Nasıl Konur?

Fizik muayene ve Doppler ultrasonografi altın standarttır.

Tedavi Yöntemleri

Varisin kesin bir tedavisi olmamakla birlikte modern yöntemlerle semptomlar azaltılabilir ve hastalık kontrol altına alınabilir.

• Bacak Elevasyonu: Gün içinde birkaç kez bacakların kalp seviyesinin üzerine kaldırılması venöz basıncı azaltır.
• Kompresyon Tedavisi: Varis çorapları damarları sıkıştırarak kan akımını düzenler.
• Skleroterapi: Damar içine ilaç verilerek damarın kapanması sağlanır.
• Endovenöz Lazer / RFA: Kateter ile damar içinden ısı verilerek damar kapatılır.
• Ambulatory Flebektomi: Küçük kesilerle varisli damarlar çıkarılır.
• Cerrahi (Ligasyon-Stripping): İleri durumlarda damar bağlanır ve çıkarılır.

Tedavi Sonrası İyileşme Süreci

Varis tedavisi günübirlik cerrahi olarak uygulanır. Hastalar işlem günü sabah hastaneye gelir, işlem uygulandıktan sonra aynı gün taburcu olurlar ve iş hayatlarına dönebilirler. İşlem sonrası 1–2 ay süre ile varis çorabı giyerler. Varis çorabı giyilmesi özellikle tedavinin başarısı açısından önem taşımaktadır.

Sık Sorulan Sorular