Aort anevrizması, kalpten çıkan ana damarda oluşan ve çoğunlukla hiçbir belirti vermeden büyüyen tehlikeli bir genişlemedir. Prof. Dr. Selim İsbir tarafından hazırlanan bu rehberde anevrizmanın türleri, kimlerde görüldüğü, tanı yöntemleri, ne zaman ameliyat gerektiği ve açık cerrahi ile kapalı yöntem (EVAR/TEVAR) arasındaki farklar ele alınmaktadır.
Anevrizma Nedir?
Anevrizma, bir damarın duvarının zayıflaması sonucu balon gibi genişlemesidir. En sık kalpten çıkan ana damar olan aortta görülür.
Aort Anevrizması Nedir?
Aort, kalpten çıkan en büyük damardır. Bu damarın herhangi bir yerinde genişleme olursa buna aort anevrizması denir.
1. Göğüs Bölgesindeki Anevrizmalar (Torasik)
Kalpten çıkan ana damarın göğüs içindeki kısmında oluşur. Alt tipleri:
- Çıkan aort: Kalpten hemen çıkan bölüm
- Aort yayı: Boyuna doğru kıvrılan bölüm
- İnen aort: Sırt tarafına doğru uzanan bölüm
Belirtiler: Göğüs veya sırt ağrısı olabilir.
2. Karın Bölgesindeki Anevrizmalar (Abdominal)
Aortun karın içindeki kısmında oluşur ve en sık görülen tiptir.
- Çoğu zaman belirti vermez
- Karında nabız atar gibi hissedilebilir
- Bel veya karın ağrısı olabilir
3. Hem Göğüs Hem Karını Tutan Anevrizmalar (Torakoabdominal)
Aortun hem göğüs hem karın kısmını birlikte tutar. Daha geniş alanı etkiler ve tedavisi daha karmaşık olabilir.
Göğüste olan: Torasik | Karında olan: Abdominal (en sık) | İkisini birlikte tutan: Torakoabdominal
Belirtiler Nelerdir?
Çoğu zaman belirti vermez. Ancak:
- Göğüs, sırt veya karın ağrısı
- Karında nabız hissi
- Ani şiddetli ağrı (yırtılma belirtisi olabilir)
Acil DurumAni şiddetli ağrı, yırtılmanın (rüptürün) belirtisi olabilir. Bu durumda hemen 112'yi arayın.
Kimlerde Daha Sık Görülür?
- 65 yaş üzeri kişiler
- Erkekler
- Sigara kullananlar
- Yüksek tansiyonu olanlar
- Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar
- Damar sertliği olan hastalar
Neden Oluşur?
- Yüksek tansiyon
- Sigara kullanımı
- Yaşın ilerlemesi
- Damar sertliği
- Bazı genetik hastalıklar
Tanı Nasıl Konur?
- Ultrason
- Tomografi (BT)
- MR
- Ekokardiyografi
Ne Zaman Ameliyat Gerekir?
- Anevrizma belli bir büyüklüğe ulaştığında, genel olarak bu rakam 4.5–5 cm civarıdır
- Hızlı büyüme gösterdiğinde
- Şikayet (ağrı vb.) oluşturduğunda
- Yırtılma riski yüksek olduğunda
- Yırtılma (rüptür) geliştiğinde acil ameliyat gerekir
Tedavi Nasıl Yapılır?
- Küçük anevrizmalar takip edilir
- Tansiyon kontrolü yapılır
- Cerrahi tedavi
- Kapalı yöntem (EVAR/TEVAR), Endovasküler tedavi
Ameliyat Nasıl Yapılır?
Açık ameliyat: Damarın hastalıklı kısmı çıkarılır ve yapay damar yerleştirilir.
Kapalı yöntem: Kasıktan girilerek damar içine stent yerleştirilir.
Kimlerde Kapalı (Endovasküler) Ameliyat Yapılır?
- İleri yaş hastalar
- Açık ameliyat riski yüksek olanlar
- Uygun damar anatomisine sahip hastalar
- Ek hastalıkları olan (kalp, akciğer vb.) bireyler
NotHer hasta kapalı yöntem için uygun olmayabilir, karar doktor tarafından verilir. Bunun için detaylı tomografi çekmek gerekir.
İyileşme Süreci
- Açık ameliyat: Hastalar genelde 5–6 gün hastanede kalırlar, 3–4 haftada normal hayatlarına dönerler.
- Kapalı yöntem: Hastalar genelde 1–2 gün hastanede kalırlar, normal hayata dönüş çok daha kısa olur.
Önemli NotAnevrizma sessiz ilerleyebilir. Düzenli kontrol hayat kurtarır.
Sık Sorulan Sorular
Aort anevrizması nedir?
Aort anevrizması, kalpten çıkan en büyük damar olan aortun herhangi bir yerinde duvar zayıflığına bağlı balon gibi genişlemesidir. Çoğunlukla belirti vermez ve tesadüfen saptanır.
Ne zaman ameliyat gerekir?
Anevrizma çapı 4.5–5 cm ve üzerine çıktığında, hızlı büyüme gösterdiğinde veya şikayet oluşturduğunda ameliyat planlanır.
EVAR ve TEVAR nedir?
EVAR ve TEVAR, kasıktan girilerek damar içine stent yerleştirilen kapalı (endovasküler) ameliyat yöntemleridir. Açık ameliyat gerektirmez, iyileşme çok daha hızlıdır.
Aort anevrizması kimlerde görülür?
65 yaş üzeri erkekler, sigara kullananlar, yüksek tansiyonu olanlar, ailesinde anevrizma öyküsü bulunanlar ve damar sertliği olan hastalarda daha sık görülür.
Randevu Almak İçin
Prof. Dr. Selim İsbir — Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi
